أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

55

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

در پايان خاطرنشان مىكنيم كه نام بسيارى از گويش‌هاى ياد شدهء بالا ، با اصطلاحات پذيرفته شده در علم امروزى مطابقت دارند ، اما نمىتوان ادعا كرد كه يكسان‌اند و به نظر مىرسد كه اين گويش‌ها در صيدنه عمدتا تفاوت‌هاى واژگانى استان‌ها و شهرهاى جداگانه را بيان مىكنند . زبان‌هاى هندى زبان هندى ( الهندية ) : اين اصطلاح ظاهرا به معناى زبان‌هاى عمدهء متداول در شبه‌جزيرهء هند ( سانسكريت قديم ، زبان ادبى هندى و زبان گفت‌وگو با گويش‌هاى گوناگون ) گرفته شده است . بيرونى حتى در ماللهند خود براى مشخص كردن زبان‌هاى ساكنان اين سرزمين فقط يك اصطلاح « الهنديه » را به كار مىبرد و از واژه‌هاى سانسكريت و پراكريت نام نمىبرد ، هرچند كه تفاوت بين زبان به اصطلاح « خالص حفظ شدنى » ( يعنى سانسكريت ) و زبان معمولى گفت‌وگو را به خوبى مىداند . « 174 » نام هندى مواد دارويى در صيدنه در 150 عنوان آمده است « 175 » - كه اين اطلاعات مدارك جالبى است براى واژه‌شناسانى كه گويش‌هاى هند غربى را بررسى مىكنند . زبان سندى ( السندية ) : سند سده‌هاى ميانه نزد مؤلفان شرق به معناى ناحيه‌اى در طول بخش سفلاى رودخانهء هند بود . به نظر مىرسد كه « سندية » نام زبان ساكنان آن روزى اين ناحيه بوده باشد . زبان ساكنان استان امروزى سند در پاكستان غربى « سندهى » ناميده مىشود و از گروه غربى زبان هندى جديد است . بيرونى در 72 مورد به مواد دارويى به زبان سندى اشاره مىكند . « 176 » ( 174 ) . « India » ، ص XXII ؛ ماللهند ، ص 42 و 543 ، يادداشت 1 براى فصل I . ( 175 ) . نك . به فهرست موضوعى « زبان هندى » . ( 176 ) . نك . به فهرست موضوعى « زبان سندى » .